W 2025 roku liczba donosów kierowanych do skarbówek zwiększyła się o niemal 6 proc. w porównaniu z rokiem 2024 i o ponad 10,5 proc. w stosunku do roku 2023. Około 70 proc. zgłoszeń motywowanych jest konfliktami osobistymi. Najczęściej wysyłają je pracownicy, członkowie rodziny, sąsiedzi lub kontrahenci. Większość pozostaje anonimowa.
Jak wynika z danych z szesnastu izb administracji skarbowej, w 2025 roku liczba tzw. informacji sygnalnych wyniosła 84,4 tys. Rok temu było ich 79,8 tys. a dwa lata temu 76,3 tys. Sam wzrost tej liczby nie musi oznaczać pogorszenia poziomu przestrzegania prawa podatkowego. Może on świadczyć raczej o większej aktywności społecznej. Jednocześnie skala zjawiska wymaga ostrożnej interpretacji, ponieważ część donosów może być motywowana sporami osobistymi lub biznesowymi. Nie bez związku może również pozostawać sytuacja gospodarcza w kraju. Inflacja powoduje, że obywatele stają się bardziej wyczuleni na nieuczciwe zarabianie pieniędzy lub unikanie opodatkowania. Pozytywny wpływ mają również nagłaśniane w mediach sprawy, które pokazują, że informowanie organów ścigania o zaobserwowanych nieprawidłowościach może przynieść realny skutek.
Znaczna część donosów jest inicjowana przez emocje takie jak złośliwość, zazdrość lub osobiste urazy. Analizy wskazują, że nawet do 70% zgłoszeń bywa motywowanych konfliktami, np. sąsiedzkimi animozjami, napięciami rodzinnymi czy sporami rozwodowymi. Dostrzegalna poprawa sytuacji majątkowej znajomych (nowy dom, samochód) lub rodzinne nieporozumienia (podziały majątku, rozstania) często skłaniają do złożenia donosu.
Tego rodzaju postawa może wynikać również z napięć ekonomicznych i rosnących nierówności społecznych. Sukces majątkowy innych bywa często postrzegany nie jako osiągnięcie, lecz jako potencjalne nadużycie. Przykładowo, sygnalista uważa, że dana osoba, np. sąsiadka, nie pracuje, a pozwala sobie na nowe auto. W rzeczywistości ona wykonuje obowiązki zdalnie i dlatego większość czasu spędza w domu.
Zgłoszenia składane są w urzędach skarbowych w tradycyjny sposób – za pośrednictwem poczty bądź w biurze podawczym urzędu oraz elektronicznie w formie e-maili. Przeważnie mają charakter anonimowy, tylko niewielka część jest podpisana z imienia i nazwiska.
Fot. Materiały prasowe
