Przybycie Ignacego Jana Paderewskiego do Poznania 26 grudnia 1918 roku stał się iskrą zapalną powstania. Jego przyjazd wywołał duże poruszenie wśród polskiej ludności, a jego powitanie stało się wielką manifestacją patriotyczną. Wywołała ona następnego dnia niemiecką kontrakcję, a ta spowodowała bezpośrednio wybuch Powstania Wielkopolskiego.
Oczekiwany gość przybył do Poznania 26 grudnia po godzinie 21 w towarzystwie małżonki oraz oficerów misji alianckiej. Niemcy podjęli próbę zatrzymania nieproszonego gościa. Było już jednak za późno. Niemieckich oficerów zatrzymano, nic nie dało również wyłączenie światła w całym Poznaniu. Przygotowani Polacy witali dostojnego gościa przy blasku kilkuset pochodni. W ten sposób Niemcy nieświadomie dali możliwość stworzenia niepowtarzalnej atmosfery tego wydarzenia. Paderewski został entuzjastycznie powitany przez tłumy Polaków, przewieziono go do hotelu Bazar. Tam artysta wygłosił dwa przemówienia – z okna nad wejściem do hotelu oraz w holu – do oficjeli i dziennikarzy.
Warto pamiętać, że Paderewski w przemówieniach bynajmniej nie wzywał do chwytania za broń – starał się tonować nastroje i wyrażał radość z odzyskanej przez Polskę niepodległości, o czym przypomina historyk dr Marek Rezler, współautor i współredaktor „Encyklopedii Powstania Wielkopolskiego 1918-1919”:
– Mistrz już po opuszczeniu pociągu zorientował się, w jak niezręcznej sytuacji się znalazł. Był wszak reprezentantem władz wolnej Polski. Gdyby gwałtowne wydarzenia w Poznaniu połączono z jego osobą, byłaby wtedy podstawa do interwencji dyplomatycznej, że Warszawa tworzy fakty dokonane na terenie Niemiec. W efekcie Paderewski porwał tłumy swoją obecnością, ale nie swoim zachowaniem i nie przemówieniami – powiedział historyk.
Wielkopolscy konspiratorzy wyznaczyli termin wybuchu powstania dopiero na połowę stycznia. Jednak przyjazd Paderewskiego podniósł emocje do poziomu, od którego nie było już odwrotu. Regularna walka rozpoczęła się w wyniku konfrontacji dwóch wielkich manifestacji narodowych – polskiej i niemieckiej – 27 grudnia w samym centrum Poznania.
źródło: Archiwum Państwowe w Poznaniu, PAP, niezależna.pl
