Rekonstrukcję historyczną na stulecie Powstania Wielkopolskiego przedstawiła w czwartek gmina Przygodzice oraz Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Centrum Kształcenia Ustawicznego w ramach cyklu grudniowych wydarzeń patriotycznych organizowanych w związku z tą rocznicą.
W Przygodzicach odtworzono m.in. potyczkę pod Boczkowem z 27 grudnia 1918 r., w której zginął Jan Mertka – mieszkaniec Przygodzic i pierwszy poległy Powstaniec Wielkopolski. W rolę Mertki wcielił się spokrewniony z nim gimnazjalista z Ostrowa Wielkopolskiego Piotr Oczachowski, który przyznał, że znaczy to dla niego bardzo wiele, że jego przodek jako pierwszy poległ w jedynym wygranym polskim powstaniu. „Bardzo się cieszę, że mogłem wcielić się w postać Jana Mertki – mówił w relacji dla Telewizji „Proart”. Przedstawienie zobaczyli jego rówieśnicy – uczniowie okolicznych szkół i klas mundurowych Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Centrum Kształcenia Ustawicznego. W spektaklu wystąpiła także grupa teatralna „Łzy Feniksa” działająca przy Gminnym Ośrodku Kultury.
Sceną widowiska był park przy tej szkole; zaangażowano w nie pedagogów i wychowanków placówki, a także ks. Witolda Dolnego – wikariusza z parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Czarnymlesie. Narrację spektaklu powierzono nauczycielowi historii – Jarosławowi Karolewskiemu.
Jak powiedział nam reżyser spektaklu, prezes ostrowskiej grupy rekonstrukcji historycznej – Bartosz Lisiak, celem przedsięwzięcia była promocja powstania i uświadomienie młodym ludziom jego znaczenia w zmaganiach o wolną Polskę. „Udział młodych rekonstruktorów w scenach z wykorzystaniem scen batalistycznych i pirotechniki miał przybliżyć historię udanego niepodległościowego zrywu w Wielkopolsce i samą postać Jana Mertki”. Dodał, że szkoła planuje utworzenie grupy rekonstrukcyjnej właśnie imienia Jana Mertki.
Ten bohater urodził się w 1899 roku w Przygodzicach. Po ukończeniu szkoły powszechnej przymuszony sytuacją materialną w 1915 roku wyjechał do pracy do Westfalii (niem. Westfalen). Stamtąd został wcielony do armii pruskiej. Po powrocie w rodzinne strony został przydzielony do I Batalionu Pogranicznego Poznańskiego. 27 grudnia pełnił służbę patrolową w okolicach Boczkowa. W jej trakcie został śmiertelnie postrzelony. Spoczywa na cmentarzu przy ul. Limanowskiego w Ostrowie Wielkopolskim.
Zdaniem wójta Krzysztofa Rasiaka czwartkowa narracja wyraźnie obrała kierunek edukacyjny. „Spektakl przedstawiał losy pokolenia, które w 1918 r. chwyciło za broń i dokonało rzeczy, o której nie śniło się ich rodzicom i Polakom”.
Tego samego dnia w Szkole Podstawowej w Przygodzicach wystawiono Księgę Zgonów wraz z tłumaczeniem aktu zgonu Jana Mertki z 27 grudnia 1918 r. W uczelni otwarto wystawę „Powstanie Wielkopolskie w regionie ostrowskim” prezentowaną przez Ostrowskie Towarzystwo Genealogiczne.
Szacuje się, że w Powstaniu Wielkopolskim wzięło udział ponad 100. mieszkańców całej gminy. Przygodzicki samorząd, chcąc pokazać, że o nich pamięta, ufundował dla krewnych uczestników powstania (zamieszkałych w gminie Przygodzice) pamiątkowe medale, które ozdobią mogiły bohaterów.
Główne uroczystości 100. rocznicy Powstania Wielkopolskiego odbędą się 27 grudnia przed pomnikiem Powstańców Wielkopolskich w Przygodzicach. Poprzedzi je msza za ojczyznę.
27 grudnia delegacje samorządowców i kombatantów złożą kwiaty i zapalą znicze na mogile Jana Mertki w Ostrowie Wlkp. i pod pomnikiem tegoż powstańca w Boczkowie.
Powstanie, które wybuchło 27 grudnia 1918 w Poznaniu, przyczyniło się do odzyskania niepodległości. Wielkopolanie wnieśli do II Rzeczpospolitej dobrze rozwinięte gospodarczo ziemie oraz znakomicie uzbrojoną 120-tysięczną armię, która odegrała ważną rolę w zwycięskiej wojnie polsko-bolszewickiej z lat 1919-1921.
Zdobycze powstańców potwierdził rozejm w Trewirze podpisany pomiędzy Niemcami a państwami Ententy 16 lutego 1919 r. W myśl jego ustaleń, front wielkopolski został uznany za front walki państw sprzymierzonych. Ostateczne zwycięstwo przypieczętował podpisany 28 czerwca 1919 r. traktat wersalski, w którego wyniku do Polski powróciła – z wyjątkiem skrawków – prawie cała Wielkopolska.
źródło: Tomasz Wojtasik
