Ulica doktora Aleksandra Dubiskiego – lekarza i powstańca – znajduje się na Zacharzewie, w sąsiedztwie ulic, którym patronują: generał Dowbór-Muśnicki, Korfanty, generał Żymirski, generał Duch.
Doktor Aleksander Franciszek Dubiski (1886-1939) z Ostrowem związał się od 1914 roku, gdy otrzymał, jako lekarz wojskowy przydział do polowego szpitala znajdującego się w naszym mieście przy ulicy Dworcowej.
Zawód lekarza wybrał już w młodości i konsekwentnie dążył do jego zdobycia. Studiował w Niemczech – w Berlinie i Monachium, a dyplom doktora medycyny otrzymał w 1912 roku mając 26 lat. Szczególnie pasjonowała go chirurgia. Po studiach pracował najpierw w Jeleniej Górze, na oddziale chirurgii, a potem w Poznaniu, w historycznym szpitalu sióstr elżbietanek. Po wybuchu I wojny, wcielony jako lekarz do armii pruskiej, znalazł się w Ostrowie; pełnił tu nie tylko służbę medyczną, ale i działalność patriotyczną, skierowaną przeciw Prusakom. W pracę niepodległościową włączył się już dużo wcześniej, w inowrocławskim gimnazjum, gdy związał się z tajnym Towarzystwem Tomasza Zana, które działało również w Ostrowskim Królewskim Gimnazjum.
Doktor Dubiski był jednym z kreatorów Republiki Ostrowskiej – jako marszałek przewodził zorganizowanemu w Domu Katolickim wiecowi, który tę wolną Republikę proklamował. Brał udział w powstaniu wielkopolskim, łącząc zawód lekarza z czynem powstańca. Był, jako porucznik, odpowiedzialny za organizację i pracę szpitala polowego w Ostrowie. Brał udział w wojnie z bolszewikami, na którą zgłosił się na ochotnika mimo słabego zdrowia. Zakończył swoją wojskową służbę w 1922 roku w stopniu kapitana, z opinią wzorowego żołnierza i doskonałego lekarza.
Po wojnie z bolszewikami nie wrócił w rodzinne strony (pochodził z Gniewkowa), pozostał w Ostrowie, z którym związał się zawodowo i uczuciowo. Tu bowiem założył rodzinę, poślubił Reginę Ożegowską – córkę ostrowskiego lekarza; tu urodziły się jego dzieci: Anna, Maria i Stanisław. Praca i przyjaźń łączyła go z innym wybitnym ostrowskim lekarzem, społecznikiem i patriotą – doktorem Marianem Poleskim. O uznaniu, jakim doktor Dubiski cieszył się w lekarskim środowisku świadczy fakt, że kilkakrotnie koledzy wybierali go na przewodniczącego Ostrowskiego Związku Lekarzy; był dyrektorem Szpitala Powiatowego, ordynatorem oddziału chirurgii.
Doktora Dubiskiego fascynowała muzyka. Był zdolnym skrzypkiem, wielokrotnie koncertował na charytatywnych koncertach, występował razem z Ostrowskim Kwartetem Smyczkowym i nie raz ze swoją siostrą Ireną – profesorem warszawskiego konserwatorium i skrzypaczką światowej sławy. Jego drugą pasją po muzyce była filatelistyka.
Po wybuchu II wojny doktor Dubiski, mimo rad jego niemieckich pacjentów (w Ostrowie Niemcy byli dość liczną grupą), pozostał w szpitalu. Tam go aresztowano przerywając badanie pacjenta. Tego samego dnia aresztowano również innych byłych powstańców. Wszyscy zostali zamordowani 14 grudnia 1939 roku w Lasku Winiarskim, miejscu straceń wielkopolskich patriotów w czasie okupacji. Razem z doktorem stracono:
Jana Adamskiego, Antoniego Danielaka, Jana Dudkę, Władysława Hoffmana, Michała Idziora, Romana Kasprzaka, Romana Kluczyńskiego, Romana Kubickiego, Piotra Marciniaka, Maksymiliana Matysiaka, Jana Mieżyńskiego, Maksymiliana Nowickiego, Sylwestera Nowostawskiego, Michała Pankowiaka, Franciszka Ratajczaka, Andrzeja Stawowego, Józefa Wojciechowskiego.
Doktor Aleksander Dubiski spoczywa na cmentarzu przy ulicy Limanowskiego w kwaterze powstańców wielkopolskich.
■ Donata Dominik-Stawicka
