Drodzy maturzyści, wielkimi krokami zbliża się egzamin maturalny. Od dziś co tydzień znajdziecie na łamach Kuriera cenne, praktyczne, bardzo przydatne rady STAREGO BELFRA – znanego nam doświadczonego pedagoga, polonisty, który niejeden rocznik uczniów do matury przygotował i niejeden przeegzaminował, i co ważne, dobrze zna obecny kształt egzaminu maturalnego z języka polskiego i związane z nim wymogi. BELFER chętnie udzieli potrzebnych informacji i pożytecznych wskazówek, które mogą Wam pomóc dobrze zdać egzamin dojrzałości.
EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO
– Na czym polega nowa formuła egzaminu?
Zdanie egzaminu ustnego składa się z konkretnego polecenia i tekstu kultury. Może to być tekst o języku lub tekst literacki, albo tekst ikoniczny, czyli obraz. Egzaminatorzy sprawdzają wiedzę literacką, teoretyczno-literacką i językową, a także umiejętności analityczne i interpretacyjne w omawianiu tekstów kultury, umiejętność posługiwania się poprawnym językiem polskim i komponowania wypowiedzi. W doborze dowolnych tekstów – poza tekstem obowiązkowym – można sięgać po lektury spoza kanonu, jak i poznane wcześniej, w szkole podstawowej. Nowy ustny egzamin maturalny odwołuje się do wiadomości i umiejętności zdobytych w ciągu całych 12 lat edukacji.
– Ile masz czasu?
Na przygotowanie się do odpowiedzi maturzysta ma 15 minut. Egzamin trwa 15 minut (10 minut – to przygotowana wypowiedź, 5 minut – to odpowiedzi na pytania komisji).
– Jak zdawać egzamin ustny, żeby osiągnąć sukces?
Po wylosowaniu pytania, przygotowując się do wypowiedzi, wykorzystaj rozsądnie dany ci czas: 1) postaraj się dobrze zrozumieć i przemyśleć temat, 2) trafnie dobierz (najlepiej ci znany) materiał literacki, filmowy lub ikoniczny, 3) opracuj sobie plan wypowiedzi: sformułuj tezę, wypisz argumenty, ustal ich kolejność i ilustrujące je przykłady. Posługując się takim planem o niczym w nerwach nie zapomnisz, zachowasz kolejność argumentacji i nie będziesz mówić chaotycznie. Odpowiedź powinna składać się z następujących części:
Wersja 1:
1. WSTĘP – krótkie wprowadzenie, nawiązujące do tematu zadania.
2. TEZA – postawienie tezy, która w dalszej części wypowiedzi będzie rozwijana i popierana argumentami.
3. WYWÓD – należy podać przygotowane argumenty, potwierdzające postawioną tezę z jednoczesnym odwoływaniem się do analizowanego tekstu kultury, jak i do innych, dowolnie dobranych przykładów.
4. PODSUMOWANIE – podsumowanie wypowiedzi, poparcie tezy, wyciągnięcie wniosków.
Wersja 2:
1. WPROWADZENIE DO TEMATU WYPOWIEDZI – np.: w przypadku pytania o motyw wyjaśnienie jego symboliki, funkcji, tradycji zastosowania; w przypadku analizy obrazu informacja o autorze, epoce, stylu.
2. POSTAWIENIE TEZY – np.: motyw wędrówki w literaturze pełni funkcję refleksji nad życiem, duchowej przemiany bohatera, szukania celu i sensu życia, drogi do ojczyzny, do wolności.
3. ARGUMENTY – odwołania do analizowanego tekstu i dowolnie wybranych innych przykładów podejmujących ten sam temat.
4. PODSUMOWANIE – wnioski, poparcie postawionej tezy.
Wersja 3 (z tekstem ikonicznym):
1. WSTĘP – rozpoznanie wstępne obrazu: autor, epoka, technika, styl, prąd artystyczny.
2. OPIS – dzieła plastycznego (tematyka – co przedstawia, plan główny, szczegóły, tło, kolorystyka, symbolika).
3. GŁÓWNY PROBLEM – sprecyzowanie przekazu tekstu ikonicznego.
4. ROZWINIĘCIE – omówienie problemu, interpretacja w odniesieniu do tematu zadania.
5. PRZYKŁADY – z literatury, podejmujące ten sam motyw.
6. WNIOSKI- podsumowanie.
Wersja 4 (z tekstem językowym):
1. WSTĘP – wprowadzenie – określenie problemu np.: Zabieg dialektyzacji ma za zadanie nadać utworowi dziejącemu się na wsi i językowi wiejskich bohaterów pozory autentyzmu.
2. ROZWINIĘCIE WYPOWIEDZI – omówienie problemu: – analiza językowa tekstu, – odwołanie się do innych przykładów, – porównanie.
3. WNIOSKI.
EGZAMIN PISEMNY Z JĘZYKA POLSKIEGO – PODSTAWA
Zdający otrzymuje arkusz egzaminacyjny złożony z dwóch części:
1) Test sprawdzający umiejętność pracy z tekstem nieliterackim (może być to tekst popularnonaukowy, publicystyczny, polityczny). W skład testu wchodzą: – dwa zestawy, z których każdy zawiera tekst lub dwa teksty, liczące w sumie do 500 słów , – zadania do tekstów otwartych i zamkniętych (około 13 zadań).
2) Zadanie sprawdzające umiejętność pisemnej wypowiedzi (rozprawka, tworzenie argumentacji, interpretacja tekstu poetyckiego) – zdający sam wybiera jedno z dwóch zaproponowanych zadań. Czas: 170 minut łącznie na obie części .
EGZAMIN PISEMNY Z JĘZYKA POLSKIEGO – ROZSZERZENIE
Zdający musi napisać pracę, w której udowodni umiejętność dokonania interpretacji porównawczej dwóch utworów literackich lub pisania wypowiedzi argumentacyjnej w formie rozprawki, eseju lub szkicu, wymagającej odniesienia się do tekstu historyczno-literackiego albo teoretycznoliterackiego, albo krytyczno-literackiego.
CENNE RADY:
Podczas egzaminu ustnego:
zanim przystąpisz do ułożenia planu wypowiedzi dobrze zastanów się nad treścią zadania, uważnie przeczytaj (lub obejrzyj w przypadku tekstu ikonicznego) załączony tekst kultury, postaw tezę i pod kątem argumentów rozważnie dobierz pozostały materiał interpretacyjny.
Podczas egzaminu pisemnego:
jeżeli w zadaniu pisemnym nie znasz dobrze (lub wcale) lektury, której dotyczy rozprawka, wybierz interpretację utworu poetyckiego. ■
W następnym odcinku – konkretne wzory zadań z odpowiedziami! Rady, jak napisać rozprawkę i jak zabrać się za interpretację tekstu.
