Powstanie Warszawskie było największym wystąpieniem zbrojnym przez organizację podziemną przeciwko okupantom podczas II wojny światowej. Trwało 63 dni.
Decyzja o wybuchu powstania została podjęta pod koniec lipca 1944 roku, kiedy sytuacja w Europie była bardzo dynamiczna. III Rzesza znajdowała się na krawędzi upadku, niemieckie władze stolicy uciekały w panice, a w Moskwie powstał podporządkowany Stalinowi Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, który szykował się do objęcia władzy w kraju. Fiaskiem zakończył się zamach na Hitlera w Wilczym Szańcu.
W takich okolicznościach dowództwo Armii Krajowej podjęło ostatnią próbę odwrócenia biegu wydarzeń. Plan zakładał przejęcie władzy w Warszawie i powitanie Rosjan w roli gospodarza. Na wieść o wybuchu walk Stalin natychmiast nakazał wstrzymanie ofensywy, choć wcześniej zakładał szybkie zdobycie stolicy i ulokowanie tam siedziby PKWN. Na pomoc państw zachodnich też nie można było liczyć, więc powstańcy od początku byli osamotnieni. Większość z nich była żołnierzami AK, jednak dołączyli do nich również członkowie innych niepodległościowych formacji zbrojnych.
Według założeń, oddziały polskie miały wytrwać 14 dni. W rzeczywistości walki trwały 63 dni. Po początkowych sukcesach powstańców inicjatywę przejęli Niemcy, dysponujący bez porównania lepszym uzbrojeniem. Szacuje się, że po polskiej stronie zginęło łącznie około 200 tysięcy żołnierzy i cywilów. Po podpisaniu kapitulacji praktycznie cała lewobrzeżna Warszawa została doszczętnie zniszczona przez Niemców.
Fot. domena publiczna
Ruiny kościoła św. Krzyża na Krakowskim Przedmieściu (zdjęcie z 23 sierpnia 1944 roku)
