6 sierpnia 1914 roku dowodzona przez Józefa Piłsudskiego Pierwsza Kompania Kadrowa wyruszyła z krakowskich Oleandrów do zaboru rosyjskiego. Był to zalążek odrodzonego wojska polskiego.
28 lipca 1914 roku Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii, co dało początek I wojnie światowej. Wypadki potoczyły się błyskawicznie. Już następnego dnia Piłsudski zarządził mobilizację członków organizacji Strzelec i Polskie Drużyny Strzeleckie. 3 sierpnia około godz. 18.00 w Oleandrach sformowano z nich 1 Kompanię Kadrową, liczącą według różnych źródeł, od 145 do 168 żołnierzy. Nie stanowiła ona znaczącej siły zbrojnej, ale manifestowała jedność wszystkich Polaków. Strzelcy wymaszerowali z krakowskich błoni 6 sierpnia o godzinie 2.42 w kierunku Królestwa. O godz. 9.45 obalili słupy graniczne pod Michałowicami, wkraczając na teren zaboru rosyjskiego.
12 sierpnia strzelcy wkroczyli do opuszczonych przez Rosjan Kielc. Wbrew oczekiwaniom, nie wywołało to powszechnego entuzjazmu. Z jednej strony obawiano się szybkiego powrotu Rosjan, z drugiej traktowano strzelców jako formację proniemiecką. Następnie, po bezskutecznej próbie przebicia się do Warszawy w celu wywołania powstania, Pierwsza Kadrowa powróciła do Krakowa, stając się zalążkiem Legionów Polskich.
Spontaniczna akcja Piłsudskiego z sierpnia 1914 roku nie wznieciła antyrosyjskiego powstania, ale rozpoczęła proces systematycznej pracy politycznej i walki zbrojnej, zwieńczonych odzyskaniem niepodległości cztery lata później. Symboliczną wymowę miał fakt, że wymarsz Pierwszej Kadrowej miał miejsce w 50. rocznicę stracenia na Cytadeli dyktatora powstania styczniowego Romualda Traugutta i członków Rządu Narodowego.
Fot. domena publiczna: Józef Piłsudski ze swoim sztabem w Kielcach, 12 sierpnia 1914 roku
